SOX 806 No.lu Bölüm ve İhbarcılık

Etik sahibi bir çalışanın kurumunda karşılaştığı yolsuzluk gibi suistimalleri gerek kurum içindeki yöneticilerine ya da diğer ilgili taraflara gerekse çalıştığı kurum dışındaki resmi makamlara bildirmesi kendisinden beklenen bir davranış olacaktır. İhbar (whistleblowing) iki farklı şekilde gerçekleşmektedir. Kurum çalışanının şahit olduğu suistimalleri kurum üst yönetimine bildirmesi durumunda iç ihbar; kurum dışında ilgili resmi kurumlara ya da medya gibi ilgili kurumlara bildirmesi durumunda dış ihbar söz konusu olacaktır. İhbarda bulunan çalışanlar zaman zaman kurumları tarafından misillemelere maruz kalmaktadırlar. (Bu konuda daha fazla bilgi için “İhbarcılara Karşı Şirket Misillemeleri” konulu yazımı okuyabilirsiniz.)

Kurum çalışanlarının bu misillemelerden korunması için pek çok ülkede yasal düzenlemeler yapılmıştır. Sarbanes-Oxley Yasası‘nın (SOX) 806 no.lu bölümünde ihbarcıların korunması ile ilgili düzenlemeler yer almaktadır. İhbarın usulüne uygun olarak yapılabilmesi için yasanın 806 no.lu bölümünün 1. paragrafının (A), (B) ve (C) bentlerinde belirtilmiş olan ilgili mercilere yapılması gerekmektedir. (A) bendi gereğince federal kanun düzenleyici organlara ya da kolluk kuvvetlerine, (B) bendi gereğince herhangi bir kongre üyesi ya da kongre bünyesinde faaliyette bulunan herhangi bir komiteye, (C) bendi gereğince ise ihbarların kurum çalışanının üzerinde denetim ve gözetim yetkisine sahip bir kişiye yapılması gerekmektedir. Aksi taktirde, ihbarcıların 806 no.lu bölüm gereğince korunmaları söz konusu olamayacaktır (Ercinler, 2016).

Bu hususu bir örnekle açıklamak konunun daha iyi anlaşılmasını sağlayacaktır. Boeing firmasında  görev yapmakta olan M.N. ve N.T. adlarında iki denetçi, Boeing kurumunun iç kontrol faaliyetlerine yönelik endişelerini bir gazete muhabirine açıkladıklarından dolayı Boeing’ten kovulmuşlardır. 17 Temmuz 2007 tarihinde Seattle Post-Intelligencer gazetesinde söz konusu iç kontrol noksanlığıyla ilgili haberin yayınlanması, Boeing yönetimini, kurumlarının dış denetimini yürüten Deloitte&Touch tarafından Boeing’in iç kontrol sistemi hakkında olumsuz bir beyanda bulunacağı gerekçesiyle endişelenmiştir. Beoing’in insan kaynakları departmanı tarafından açılan soruşturma neticesinde, bu iki kurum denetçisi, Boeing firmasıyla ilgili olan bilgilerin uygun olmayan prosedürler ile kurum ile ilgisi olmayan taraflara ilettiklerinden dolayı, PRO-2227 numaralı Bilgi Güvenliği kurum presibini, bu bilgilerin medyaya iletilmesi ile PRO-3439 numaralı ve kurumun piyasalarda güvenini sarstıklarından dolayı PRO-1909 numaralı kurum presibini ihlal ettikleri gerekçisiyle işlerine son verilmiştir.

Bu iki denetçi, kovulmaları ile SOX Yasası’nın ihbarcıların korunmasıyla ilgili olarak 806 no.lu bölüm hükümlerinin ihlal edildiği gerekçesiyle Boeing firmasına karşı dava açmışlardır. Ancak, mahkeme yasanın 806 bo.lu bölümün 1. paragrafının (A), (B) ve (C) bentlerinde ihbarların yapılacağı mercilerin sıralnadığını, medyanın ise (Seattle Post-Intelligencer) bu sıralanan merciler arasında yer almadığını belirterek Boeing firmasının bu iki denetçinin işine son vermesinde hakkı olduğunu belirtmiştir.

Kaynaklar:

Ercinler, S. (2016). Sarbanes-Oxley Yasası ve İç Kontrol. Saarbrücken, Deutschland: OmniScriptum. 

U.S. Securities and Exchange Comission

Public Company Accounting Oversight Board

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: